Varis tedavisinde güncel yöntemler

Varis, bacak toplardamarlarındaki kapakçıkların yetersizliği sonucu damarların genişleyip kıvrımlı hale gelmesidir. Yalnızca görünüm sorunu değildir. Zamanla ağrı, şişlik ve cilt değişikliklerine yol açabilen kronik bir toplardamar hastalığıdır.

Belirtiler

• Bacaklarda ağırlık, yorgunluk ve ağrı; özellikle uzun süre ayakta kalınca
• Akşamları artan ayak bileği şişliği, gece krampları, kaşıntı
• İleri evrede ciltte kararma, sertleşme ve iyileşmeyen yaralar (venöz ülser)

Tedaviden önce: Doppler ultrason

Hangi tedavinin uygun olduğuna karar vermek için önce venöz Doppler ultrason yapılır. Bu inceleme hangi toplardamarda geri kaçak (reflü) olduğunu, ana toplardamarların (büyük ve küçük safen ven) tutulup tutulmadığını ve derin toplardamarların durumunu gösterir. Tedavi planı bu bulgulara göre yapılır.

Tedavi seçenekleri

Koruyucu önlemler: Kompresyon çorabı, düzenli yürüyüş, kilo kontrolü, uzun süre hareketsiz kalmamak ve dinlenirken bacakları yükseltmek belirtileri azaltır. Bu önlemler varisi ortadan kaldırmaz, ancak her evrede tedavinin bir parçasıdır.

Skleroterapi (iğne tedavisi): Damar içine ince bir iğneyle ilaç verilerek damarın kapanması sağlanır. Kılcal ve ağ şeklindeki damarlarda sıvı, daha büyük varislerde köpük haline getirilmiş ilaç kullanılır. İşlem kısa sürer ve hasta aynı gün günlük yaşamına döner. Çoğu zaman birkaç seans gerekir.

Endovenöz termal ablasyon (lazer veya radyofrekans): Ana toplardamarda (safen ven) yetmezlik varsa, lokal anestezi altında ve ultrason eşliğinde damar içine ince bir kateter yerleştirilir. Damar içeriden ısıyla kapatılır. Avrupa Damar Cerrahisi Derneği kılavuzu, safen ven yetmezliğinde uygun hastalarda bu yöntemleri klasik ameliyata tercih edilecek ilk seçenek olarak önermektedir. İşlem iğne girişiyle yapılır, büyük kesi gerektirmez.

Diğer seçenekler: Isı kullanmadan damarı kapatan yöntemler (tıbbi yapıştırıcı gibi), yüzeydeki büyük varislerin küçük kesilerle alınması (mini flebektomi) ve uygun hastalarda klasik cerrahi de uygulanabilir.

Bilinmesi gerekenler

Bu yöntemlerden sonra geçici morarma, hassasiyet ve ciltte renk değişikliği görülebilir. Nadiren yüzeyel veya derin toplardamarda pıhtı ya da sinir hassasiyeti gelişebilir. Varis, tedavi edilen damardan farklı bir damarda yıllar içinde yeniden ortaya çıkabilir. Bu yüzden tedaviden sonra da koruyucu önlemleri sürdürmek önemlidir.

Bacakta ani başlayan ağrılı şişlik, kızarıklık veya nefes darlığı gibi yakınmalar derin ven trombozuna ya da akciğer embolisine işaret edebilir ve acil değerlendirme gerektirir.