Erişkinde kalp deliği (ASD): yıllarca sessiz kalabilir

Atriyal septal defekt (ASD), kalbin iki kulakçığı arasındaki duvarda doğuştan bulunan bir açıklıktır. Çocuklukta çoğu zaman belirti vermediği için ilk kez 30’lu, 40’lı yaşlarda, hatta daha ileri yaşta fark edilebilir. Erişkin yaşta tanı konan doğumsal kalp hastalıklarının en sık görülenlerinden biridir.

Ne olur?

Delikten sol kulakçıktaki kanın bir kısmı sağ tarafa geçer. Yıllar içinde bu fazla kan yükü sağ kalp boşluklarını genişletir ve akciğer dolaşımına fazladan kan gider. Defekt büyükse ve uzun süre kapatılmazsa ritim bozuklukları, sağ kalp yetersizliği ve daha az sıklıkla akciğer tansiyonu (pulmoner hipertansiyon) gelişebilir.

Hangi belirtilerde şüphelenmeli?

• Merdiven çıkarken ya da eforla erken yorulma, nefes darlığı
• Çarpıntı; özellikle 40 yaşından sonra atriyal fibrilasyon veya flatter
• Nadiren, bacak toplardamarlarından gelen bir pıhtının delikten geçerek beyine ulaşmasıyla inme (paradoks emboli)
• Rutin muayenede duyulan üfürüm ya da EKG’de tesadüfen görülen değişiklikler

Tanı

Tanı ekokardiyografi ile konur. Deliğin tipi, büyüklüğü ve kenarlarının durumu çoğu zaman yemek borusundan yapılan ekokardiyografi (TEE) ile netleştirilir. Gerekirse kardiyak MR veya BT ve akciğer basınçlarını ölçmek için kalp kateterizasyonu yapılır.

Kimlerde kapatılmalı?

Güncel kılavuzlara göre sağ kalpte hacim yükü bulunan hastalarda, belirti olsun olmasın, akciğer damar direnci yüksek değilse deliğin kapatılması önerilir. Akciğer damar direncinin ileri derecede arttığı (Eisenmenger) hastalarda ise kapatma yarar değil zarar getirebilir. Bu nedenle karar kardiyoloji ve kalp cerrahisi birlikte değerlendirilerek verilir.

Tedavi yöntemleri

Kateterle kapatma: En sık görülen tip olan sekundum ASD’de, deliğin kenarları uygunsa kasıktaki toplardamardan girilerek şemsiye benzeri bir cihazla kapatma ilk tercihtir. Göğüs kesisi gerekmez ve iyileşme hızlıdır.

Cerrahi kapatma: Delik çok büyükse, kenarları cihazı tutmaya yetmiyorsa ya da primum, sinüs venozus veya koroner sinüs tipi ASD varsa cerrahi gerekir. Bu tiplerde kateterle kapatma mümkün değildir. Sinüs venozus tipinde çoğu zaman eşlik eden anormal akciğer toplardamarı dönüşü de aynı ameliyatta düzeltilir. Uygun hastalarda ameliyat, göğüs kemiğinin tamamı açılmadan küçük bir yan göğüs kesisiyle ya da göğüs kemiğinin alt kısmından yapılabilir.

Kapatıldıktan sonra

Kapatmadan sonra sağ kalp boşlukları çoğu hastada küçülür ve efor kapasitesi artar. Ancak ileri yaşta kapatılan hastalarda ritim bozukluğu riski tamamen ortadan kalkmayabilir. Bu nedenle kapatmadan sonra da düzenli kardiyoloji kontrolü önemlidir.